สต๊อปวาล์ว ชักโครก สายฉีดชำระ ของห้องน้ำ ในสมัยก่อนโน้นนนนน เมื่อนานมาแล้ว ตามบ้านไม่มีการติดตั้ง สต๊อปวาล์วกันหรอก สายน้ำดี ที่จะต่อเข้ากับก๊อกน้ำ ชักโครก หรือสายชำระ จะต่อเข้ากับข้อต่อเกลียวนอก หรือเกลียวนอกใน แล้วต่อเข้ากับท่อน้ำออก ท่อน้ำประปา ที่ผนังห้องน้ำเลย เวลาจะซ่อมก๊อกน้ำ เปลี่ยนก๊อกน้ำทีนึง ต้องวิ่งออกไปหน้าบ้าน แล้วปิดวาล์วน้ำหลัก หรือประตูน้ำ หลังมิเตอร์ของการประปา แต่มาสมัยนี้แล้ว ราคาก๊อกถูกลงมาก จะติดตั้งสต๊อปวาล์วเพิ่มในห้องน้ำอีกไม่กี่ตัว ก็เลยไม่ถือว่ามีค่าใช้จ่ายเพิ่มสักเท่าไหร่
หน้าที่ของสต๊อปวาล์ว ที่เรารู้ๆ กันก็คือ ทำหน้าที่ปิดน้ำ หรือเปิดน้ำ ไม่ต่างอะไรจากก๊อกน้ำทั่วๆ ไปที่เราใช้กันตามปกติ แต่หน้าที่จริงๆ ของมัน คือ ช่วยให้เราทำงานสะดวกขึ้น ถ้าจะซ่อมก๊อกน้ำ ก็ปิดสต๊อปวาล์วที่ต่อมายังตัวก๊อกน้ำไปซะ แล้วจัดการกับก๊อกน้ำ หรือถ้ายังไม่มีอะไหล่ แต่ก๊อกน้ำมีน้ำหยดตลอดเวลา ก็ปิดที่สต๊อปวาล์วแทนก็ได้ ระบบน้ำในส่วนอื่นๆ ในบ้าน ก็จะไม่ได้รับผลกระทบตามไปด้วย ไม่เหมือนการปิดน้ำที่ประตูน้ำหลัก
สต๊อปวาล์ว เปรียบเหมือนกับก๊อกน้ำตัวเล็กๆ ก๊อกน้ำที่ลดขนาดลงเยอะๆ แม้กระทั่งก้านหมุน หรือลูกบิดสำหรับเปิด หรือปิดวาล์ว ก็เหลือเล็กนิดเดียว จับได้ไม่เต็มไม้เต็มมือ เพราะไม่อยากให้มันรบกวนสายตา ไม่อยากให้ดูเกาะกะ รกรุงรัง (เจ้าของบ้านบางหลัง ถึงขนาดเก็บมันเอาไว้หลังชักโครก ไม่ให้เกะกะสายตา หากเจอปัญหาอะไรแล้วต้องแก้ไข จะต้องออกแรงรื้อชักโครกออกก็ตาม) ก็เลยเป็นเรื่องปกติ ที่เวลาเปิดปิดวาล์วประเภทนี้ ต้องออกแรงบิด แรงหมุนกันสักหน่อย เพราะจับไม่ถนัดมือนั่นเอง
ดังนั้นการใช้งานสต๊อปวาล์ว จึงเหมือนกับมีก๊อกน้ำสองก๊อก มาต่อกันแบบอนุกรม จะปิดน้ำด้วยก๊อกใด ก๊อกหนึ่งก็ได้ น้ำหยุดไหลเหมือนกัน แต่สังเกตไหมว่า บางที เป็นเดือน เป็นปี ที่เราไม่เคยไปยุ่ง ไปแตะ ไปปิด สต๊อปวาล์วเลย (ถือเป็นเรื่องดี แสดงว่าก๊อกน้ำ วาล์วน้ำ สายฉีดชำระ ถังพักน้ำชักโครก ของเรามีคุณภาพดี ไม่เจอปัญหารั่วซึม) เมื่อเราไม่เคยไปแตะต้องมันนานขนาดนั้น แน่ใจได้ยังไงว่า เมื่อถึงเวลาที่ต้องการใช้งานมัน ต้องการปิดวาล์ว จะยังใช้มือบิด ปิดมันได้?
ผมเองก็เคยเจอปัญหาของสต๊อปวาล์วคุณภาพแย่ (ก็เพราะนิสัยชอบลองของถูกนี่แหละ) เป็นชนิดบอลวาล์ว เรื่องของเรื่องก็คือ ต้องการจะซ่อมก๊อกน้ำ แก้ปัญหาเรื่องน้ำหยดนี่แหละ ใช้มือบิด ปิดไม่ได้ เลยต้องใช้คีมช่วย ถึงแม้จะใช้คีมแล้วก็ยังหมุนได้ยากเย็น แต่ก็พอปิดได้ พอถึงเวลาเปิดวาล์วก็เปิดยากอีก ความฝืดไม่ได้ลดลงเลย แบบนี้ถ้า ต้องการใช้งานสต๊อปวาล์วตัวนี้ แทนวาล์วของก๊อกน้ำชั่วคราว เพื่อแก้ปัญหาน้ำหยด จะใช้มือก็คงไม่ได้ ต้องวางคีมเอาไว้ข้างๆ อ่างล้างหน้า ล้างมือ จะได้หมุนเปิดปิดได้ง่ายๆ ใช่ไหม?
จากปัญหาที่พบ เริ่มจะไม่ถูกใจ เลยเปลี่ยนสต๊อปวาล์ว จากระบบบอลวาล์ว มาเป็นเซรามิควาล์วแทน ผ่านไปปีนึงไม่เป๊ะหรอก ก่อนหลังนิดหน่อย ก็ลองไปหมุนเปิดปิดดู ก็ไม่ได้ยากเย็นอะไร หมุนได้ตามปกติ ไม่ต้องออกแรงอะไรมากมายเลย ที่สุดแล้ว เมื่อมีโอกาส ก็ค่อยๆ ทยอยเปลี่ยนสต๊อปวาล์วในห้องน้ำ ในบ้านทั้งหมด มาเป็นระบบเซรามิควาล์วซะ (ขั้นนั้นเลย)
อะไรคือ ข้อแตกต่าง ที่ทำให้เซรามิควาล์ว กับบอลวาล์วมีความแตกต่างในการใช้งานแบบสต๊อปวาล์ว ระบบวาล์วทั้งสองแบบต่างก็พิสูจน์ตัวเองมานานพอสมควรแล้ว มีทั้งคนชอบ และไม่ชอบทั้งสองแบบ แต่บางทีก็อธิบายกันไม่ได้ว่า ชอบ หรือไม่ชอบ เพราะอะไร ทีนี้ลองมาฟังมุมมองผมบ้างแล้วกัน
ระบบวาล์วแบบบอลวาล์ว เหมาะกับงานที่เปิด หรือปิดเป็นประจำ ไม่บ่อยเท่าก๊อกอ่างล้างหน้า อ่างล้างจาน แต่เหมาะกับก๊อกสนาม แบบนั้น คือ เปิดปิดบ่อย ไม่เปิดทิ้งเอาไว้ หรือปิดทิ้งคาเอาไว้เป็นแรมปี ไม่งั้น ตะกรัน ตะกอน หินปูนจะไปเกาะติดกับตัวบอลวาล์ว ยิ่งนานก็ยิ่งแน่น ก้อนยิ่งใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ พอจะเปิด หรือจะปิด ก็เลยต้องออกแรงเยอะ หินปูนที่เกาะอยู่ก็ไม่ได้หลุดหายไปไหน แต่ขยับตามแรงบิด เข้าไปขูดวัสดุที่หุ้มรอบๆ ตัวบอลอยู่ เกิดเป็นร่องลึก พอวัสดุที่หุ้มตัวบอล ซึ่งเป็นพลาสติก และทำหน้าที่เหมือนประเก็นกั้นน้ำ ทำให้น้ำหยุดไหล เกิดบาดแผล มีร่องรอยการขูดของหินปูนที่เกาะตัวบอลวาล์ว เป็นร่องลึก ก็กันน้ำไม่ได้แล้ว หยุดน้ำไม่อยู่ จะมีน้ำหยด น้ำซึมต่อเนื่อง กลายเป็นก๊อกที่เสียหายโดยสมบูรณ์ต้องรอแก้ไข หรือเปลี่ยนใหม่
ระบบวาล์วแบบเซรามิค เป็นระบบที่ตอนนี้ใครๆ ก็รู้จัก คุ้นเคย ใช้ประจำ และแก้ปัญหากันประจำ ถ้าไม่เปลี่ยนก๊อกใหม่ ก็เปลี่ยนไส้เปิดปิดน้ำ เปลี่ยนแกนเปิดปิดน้ำ กันบ่อยๆ ส่วนที่โฆษณากันว่า ก๊อกน้ำสแตนเลส ใช้กันยาวๆ ก็เลยเป็นเรื่องโม้ไป เพราะตัวก๊อกใช้งานได้นาน แต่ไส้ใน ตัววาล์ว ไม่ทนทานตามไปด้วย แต่ก็ไม่แน่เสมอไป ถ้าซื้อก๊อกยี่ห้อดีๆ วัสดุที่ใช้ทำไส้วาล์วมีคุณภาพหน่อย ก็อยู่ได้นานมากทีเดียว กว่าจะต้องเปลี่ยน หรือซ่อมบำรุงกันอีกครั้ง
วาล์วระบบเซรามิค เหมาะกับงานที่เปิดปิดบ่อย หรือเปิดปิดไม่บ่อย ก็ได้ ถ้าเราหยิบเอาตัววาล์วเซรามิค มาพิจารณาจะมองเห็นความเรียบลื่นของพื้นผิว ว่าเรียบมากขนาดไหน ทนขนาดไหน เราน่าจะเคยได้ยินเรื่องความทนทานของคมมีดเซรามิค ว่าคมนานขนาดไหน ใช้งานกันได้ยาวๆ แบบไม่ต้องลับคม แต่ถ้าจะลับคมใบมีดเซรามิค ก็ไม่ใช่จะทำกันได้ง่ายๆ เพราะความแข็งแรง แข็งแกร่งของวัสดุเอง ดังนั้น ตะกอน ตะกรัน หินปูน ก็เกาะยึดกับพื้นผิวที่เรียบลื่นแบบนี้ได้ยาก ถึงจะมีก็แค่แปะๆ บนพื้นผิว เมื่อเราออกแรงบิดสักหน่อย เอาชนะความฝืด และหินปูนที่ติดอยู่บ้าง เพื่อเปิด หรือปิดก๊อกน้ำ หินปูนบางๆ ก็จะถูกปาดออกจากพื้นผิวไปตามแรงบิดลูกบิดของเรา สต๊อปวาล์วก็จะกลับมาลื่น เปิดปิดได้ง่ายดายเหมือนเดิม และตัววาล์วไม่เสียหาย ไม่รั่วซึมเหมือนกับบอลวาล์ว ทำให้วาล์วเซรามิค เหมาะกับงานสต๊อปวาล์วมากที่สุด ในความเห็นผมนะ
