ก๊อกน้ำอ่างล้างหน้า, Stop valve หรือแม้กระทั่งก๊อกน้ำอ่างล้างจาน ที่วางขายกันทั่วไปเดี๋ยวนี้ ไม่ได้ใช้ลูกยางดำๆ ทำหน้าที่กั้นน้ำให้หยุดไหลเมื่อเราปิดก๊อกน้ำอีกต่อไปแล้ว แต่ถูกแทนที่ด้วยชิ้นส่วนที่ทำจากเซรามิค ซึ่งตามความเป็นจริง ก๊อกน้ำที่ใช้วาล์วเซรามิค จะมีอายุการใช้งานที่ยาวนานมากๆ ใช้กันจนเก่า และอยากเปลี่ยนก๊อกน้ำอ่างล้างหน้าของเดิมตัวเดิม เป็นของใหม่มากกว่าที่ก๊อกน้ำจะเสีย หรือหมดอายุการใช้งาน

ก๊อกน้ำรั่้ว พบได้บ่อย ต้องแก้ปัญหาแบบเข้าใจ
อย่างไรก็ตาม ก๊อกน้ำอ่างล้างหน้า แบบเซรามิควาล์ว ก็มีโอกาสที่จะเสียอยู่ดี ซึ่งเราจะพบเห็นน้ำหยดติ๋งๆ ที่ปลายก๊อกน้ำอ่างล้างหน้ากันได้บ่อยๆ ซึ่งในบทความวันนี้ จะพูดถึงวิธีการแก้ไขแบบชั่วคราว เพื่อการใช้น้ำอย่ารู้คุณค่า ไม่ควรให้น้ำเสียไปเปล่าๆ โดยไม่ได้ใช้ให้เกิดประโยชน์อะไร วิธีแก้ก๊อกน้ำหยด หรือการซ่อมก๊อกน้ำรั่ว เราทำได้ แต่ถ้าก๊อกน้ำเสื่อมสภาพสุดๆจากวัสดุ ก็อย่าพยายามออกแรงแก้ไขเลย จะเสียเวลาเปล่าๆ
ที่บอกว่าเป็นการแก้ไขแบบชั่วคราว เพราะว่า ก๊อกน้ำตัวนี้หมดสภาพ และหมดอายุการใช้งานแล้ว (แต่ถ้าตัวก๊อกน้ำของคุณทำด้วยวัสดุอย่างดี แก้ไขปัญหาแล้วก็ใช้งานได้อีกยาวแน่ๆ) จากวัสดุที่ใช้ทำก๊อกน้ำอ่างล้างหน้าตัวนี้ ดูแล้วคงเป็นอลูมีเนียมเกรดต่ำ หล่อขึ้นรูปแล้วเคลือบด้วยนิเกิลให้ดูเงางาม สวยงามน่าซื้อ (บางคนก็เรียกอลูมีเนียมหล่อแบบนี้ว่าขี้ตะกั่วด้วยซ้ำไป) ทั้งนี้ต้องขอออกตัวสักนิดว่า ผมเป็นพวกที่มีนิสัย ชอบลองของ เห็นของถูก ก็มักจะเลือกซื้อมาทดลอง ทดสอบการใช้งานดู ถือซะว่า เสียก็เปลี่ยนใหม่ได้ง่ายๆ
แต่การเลือกซื้ออุปกรณ์บางชิ้นก็มีข้อยกเว้นเหมือนกัน ถ้าต้องเปลี่ยนใหม่ด้วยความยากลำบาก ก็ต้องออกแรงเปรียบเทียบคุณสมบัติ ลักษณะ ความสมบูรณ์ และคุณภาพของชิ้นงานกันสักนิดนึง ก่อนที่จะตัดสินใจซื้อมาใช้ ซื้อมาติดตั้ง เช่น ตะแกรงระบายน้ำทิ้งห้องน้ำ เป็นต้น เพราะเป็นชิ้นส่วนวัสดุที่เปลี่ยนแปลง แก้ไขได้ลำบาก ต้องเจาะ ต้องทุบ ต้องเลาะแผ่นกระเบื้อง เพื่อเปลี่ยนใหม่ ซึ่งมันไม่ง่ายเลย ถ้ากระเบื้องแตกไป ก็หาของใหม่ทดแทนไม่ได้ หมดสวยไปทันที และแน่นอนว่า ตะแกรงท่อน้ำทิ้งที่จะซื้อ คงไม่เลือกใช้ของถูกๆแน่นอน แต่จะเลือกสินค้าที่มีราคากลางๆ เสียมากกว่า

เอาล่ะ ทีนี้เราจะลองมารื้อก๊อกน้ำอ่างล้างหน้าออกมาดู เพื่อหาวิธีแก้ก๊อกน้ำหยดติ๋งๆ หรือก่อนจะเริ่มซ่อมก๊อกน้ำรั่ว เราควรหาต้นตอของปัญหาก่อน เริ่มด้วยการปิดวาล์วน้ำเข้า (stop valve) ก่อน ถ้าใครไม่ได้ติดตั้งไว้ ก็เดินไปหาวาล์วตัวหลักหน้าบ้านที่การประปาต่อไว้ให้ หรือจุดใดๆ ก็ตามที่จะปิดกั้นน้ำไม่ให้ไหลเข้าห้องน้ำซะดีๆ เดินไกลหน่อย คราวหน้าจะได้คิดติดตั้ง stop valve ไว้ใกล้ๆ อยู่ใต้อ่างล้างหน้าแบบนี้กัน

ก๊อกน้ำอ่างล้างหน้าตัวนี้ หมุนตามเข็มนาฬิกา จะเป็นการปิดน้ำ และหมุนทวนเข็มนาฬิกา จะเป็นการเปิดน้ำ ก๊อกตัวนี้มีก้านจับเป็นรูปกากบาท สังเกตว่า ก้านกากบาท จะอยู่ตรงกับปลายก๊อกน้ำพอดี ดูสวยๆ แต่เมื่อแก้ไขปัญหาแล้ว อาจจะไม่อยู่ในตำแหน่งพอดีๆแบบนี้

ตรงด้านบนของก้านจับ เปิดปิดก๊อกน้ำ จะเป็นฝาครอบเล็กๆ ที่สามารถใช้ไขควง แคะ แกะออกได้ แล้วเราก็จะพบกับสกรูอีกตัวหนึ่งด้านใน

เราต้องใช้ไขควงที่มีหัวตรงกับสกรู มาไขสกรูออกก่อน และเช่นเคย ตามเข็มนาฬิกา คือการไขเข้า และทวนเข็มนาฬิกา คือการไขออก

เมื่อไขสกรูที่ด้านบนของก้านจับออกแล้ว เราก็สามารถที่จะยกก้านจับออกมาได้เลย ทีนี้ดูในภาพนี้สิ ในภาพนี้ผมยกเอาก้านจับ หมุนปิดเปิดน้ำออกก่อน จากนั้นถอดเอาครอบก้านเผื่อความสวยงามออกมาให้ดู ครอบตัวนี้ไม่มีผลกับการปิดเปิดน้ำเลย แต่มีไว้เพื่อความสวยงามเท่านั้น แต่ครอบแบบนี้ก็เก็บเอาความสกปรกไว้มากมายอย่างที่เห็น เพราะน้ำจากมือที่เปียกๆ จับก้านหมุนปิดเปิด ก็จะไหลย้อยลงภายในตัวครอบก้านจับ ทางด้านบนที่เป็นช่องว่างตัวนี้ด้วย คราวหน้าคงไม่เลือกซื้อก๊อกน้ำอ่างล้างหน้าแบบมีก้านหมุนปิดเปิดน้ำ ที่มีครอบก้านแบบนี้มาใช้อีกแน่ๆ
อ้อ จากภาพเดียวกันนี้ ถ้าล้างเอาความสกปรกออกแล้ว เราจะมองเห็น เหลี่ยมมุม เป็นรูปหกเหลี่ยมที่บริเวณคอของก๊อกน้ำ ซึ่งเป็นส่วนของวาล์วปิดเปิดน้ำ มีไว้สำหรับใช้ประแจไข (ประแจปากตาย หรือประแจเลื่อน) เพื่อถอดเอาตัววาล์วปิดเปิดน้ำออก หรือขันเข้าไปที่ตัวก๊อกน้ำให้แน่นขึ้น

แต่เราสามารถที่จะใช้ 2 มือล้วนๆ ถอดก้านเปิดปิดน้ำนี้ออกได้ โดยใช้มือนึงจับที่ปลายก๊อกน้ำ อีกมือหนึ่งจับที่ก้านหมุนเปิดปิดน้ำ ของก๊อกน้ำ แล้วออกแรงบิดสวนทางกัน โดยปกติ มือที่จับก้านหมุนเปิดปิดน้ำ จะบิดไปในทิศทางทวนเข็มนาฬิกา ดังนั้น มือที่จับปลายก๊อกน้ำจะต้องหมุนในทิศทาง ตามเข็มนาฬิกา

เราสามารถถอดเอาตัววาล์วเปิดปิดน้ำ ที่ต่ออยู่กับก้านหมุนเปิดปิดน้ำออกมาได้แบบนี้

ส่วนของวาล์วเปิดปิดน้ำจะทำจากทองเหลือง และส่วนที่ทำหน้าที่กั้นน้ำ ทำให้น้ำหยุดไหล จะทำจากเซรามิค ซึ่งอยู่ภายในกรอบทองเหลืองนี้อีกที และสังเกตที่บริเวณคอของวาล์ว จะมองเห็นซีลยางสีดำๆ อยู่ ทำหน้าที่ป้องกันน้ำรั่วซึมบริเวณคอของก๊อกน้ำอ่างล้างหน้าตัวนี้

เพียงแค่ออกแรงดึงก้านหมุนเปิดปิดน้ำนิดหน่อย เราก็จะสามารถแยกเอาก้านหมุนเปิดปิด ออกจากส่วนที่เป็นวาล์วน้ำได้แล้ว เพราะเราได้ไขสกรูออกไปแล้วตั้งแต่ต้น

เมื่อทำการตรวจเช็คดูวาล์วแล้ว ลองหมุนเปิดปิดดูแล้ว ถ้าไม่พบเห็นเศษฝุ่นใดๆ ในตัววาล์วนี้ ก็แสดงว่า ปัญหาของน้ำรั่วซึม หยดติ๋งๆ ไม่ได้มาจากความบกพร่องของชุดเปิดปิดน้ำ ก็เตรียมใส่กลับเข้าที่ตัวก๊อกเช่นเดิม

แต่การใส่ จะไม่ใช้วิธีเดียวกันกับตอนถอดวาล์วออกมา เพราะเราจะใช้ประแจเลื่อน หรือประแจปากตายเข้ามาช่วยเพื่อให้มั่นใจว่า ตัววาล์ว จะสวมอยู่บนคอของก๊อกน้ำอย่างแน่นหนา แบบที่ควรจะเป็น

เมื่อเราไขตัววาล์วกลับเข้าไปอย่างแน่นหนาแล้ว ก็สวมก้านหมุนปิดเปิดน้ำกลับเข้าไปที่เดิมเช่นกัน แต่อาจจะไม่ได้อยู่ในตำแหน่งที่สวยงามเช่นเดิม เพราะเราพยายามไขวาล์วเข้าไปให้แน่นขึ้นกว่าเดิมอีกนิด ซึ่งมีผลทำให้ตำแหน่งก้านวาล์ว ที่ยึดกับก้านหมุนเปิดเปิดน้ำ ขยับเขยื้อนไปเล็กน้อย ทำให้ก้านหมุนเปิดปิด อยู่ในตำแหน่งที่ไม่สวยงามอย่างในภาพ แต่ก็ไม่มีผลต่อการใช้งาน และตอนนี้น้ำก็ไม่หยดแล้ว วิธีแก้ก๊อกน้ำหยดติ๋งๆของเราใช้ได้ เราซ่อมก๊อกน้ำรั่วสำเร็จแล้ว
เพียงแค่ถอดออกมา แล้วใส่กลับเข้าไป ทำไมน้ำหยุดไหล หยุดรั่ว และหยุดอาการหยดติ๋งๆ ได้ ใครสงสัยยกมือขึ้น?
ก๊อกน้ำอ่างล้างหน้าแบบนี้ วาล์วเซรามิคแบบนี้ เราหมุนก้านปิดเปิดน้ำ เพียงแค่ 90 องศาน้ำก็จะไหล หมุนกลับคืน 90 องศา น้ำก็หยุดไหลได้แล้ว ทีนี้ลองสังเกตดู ตั้งแต่ถอดออกมา ส่องดู แล้วประกอบเข้าไปใหม่ เราจะเห็นว่า ตัววาล์วเซรามิค จะยึดกับตัวก๊อกน้ำด้วยการหมุนไขให้แน่น ด้วยมือ หรือเครื่องมือ เพียงแค่นั้น ไม่มีสกรูใดๆ ช่วยยึดเลย
ดังนั้น จากการการใช้งานปกติ ทุกๆวัน บางครั้ง เราจะออกแรงบิดก้านปิดเปิดน้ำมากเกินไป มากจนตัวก้านปิดเปิดก๊อกน้ำ หมุนอย่างเร็ว และหมุนอย่างแรง ทำให้มีโอกาสที่ตัววาล์วซึ่งต่ออยู่กับก้านปิดเปิดน้ำ จะขยับเขยื้อน หรือคลายออกนิดหน่อยโดยที่เราไม่รู้สึกเลย แต่ก็ไม่มากพอที่จะทำให้น้ำไหลซึมออกมาที่บริเวณคอก๊อกน้ำ เพราะซีลยางทำหน้าที่ได้ดีอยู่
แต่ด้านในของก๊อกน้ำน่ะสิ ที่มีปัญหา ทุกวันนี้แต่ละบ้านก็ติดปั๊มน้ำไว้ด้วยกันทั้งนั้น เพื่อเพิ่มความแรงของน้ำประปาในบ้าน และด้วยแรงด้นน้ำที่มากกว่าปกติ เพียงแค่การคลายออกของตัววาล์ว กับคอของก๊อกน้ำทางด้านในเพียงเล็กน้อย (จุดที่ซีลยางสีแดงๆ กดทับที่ด้านในของก๊อก) ก็ทำให้ส่วนของเซรามิควาล์ว และตัวซีลยางสีแดงๆ ที่เห็นนั้น ขยับเขยื้อน จนมีช่องว่างเล็กๆ ระหว่างแผ่นเซรามิคทั้งสองแผ่นได้ และเมื่อมีช่องว่าง น้ำที่มีแรงดันสูงพอสมควรอยู่แล้ว ก็พยายามแทรกออกมา จนเป็นน้ำที่หยดติ๋งๆ ต่อเนื่องบ้าง ไม่ต่อเนื่องบ้าง อย่างที่เห็นในตอนแรก
ถ้าเราจะจับก้านหมุนเปิดปิด และปากก๊อกน้ำ หมุนสวนทางกัน เพื่อให้ตัววาล์วด้านในแนบแน่นกับคอของก๊อกน้ำเลยตั้งแต่ต้น โดยไม่ต้องถอดชิ้นส่วนใดๆออกมาเลย ได้ไหม? คำตอบคือ ได้ครับ
แต่ที่อยากจะให้ถอดชุดวาล์วออกมาก่อน ก็เพื่อตรวจเช็คให้แน่ใจว่า ไม่ได้มีปัญหาจากเศษวัสดุชิ้นเล็กๆ ไปขัดอยู่ตามจุดหมุนต่างๆ จนทำให้น้ำรั่วซึมออกมา หยดติ๋งๆ อย่างที่เห็น และเมื่อไม่พบความผิดปกติค่อยประกอบกลับเข้าไป ซึ่งก็ใช้เวลาไม่นานเลย แต่ถ้าใครต้องการจะทดสอบด้วยการบิดหมุนก้านหมุนปิดเปิดน้ำ ให้วาล์วน้ำกระชับกับคอก๊อกน้ำตั้งแต่แรก โดยไม่ถอดชิ้นส่วนของวาล์วออกมาก่อนก็ไม่ผิด ลองขันให้แน่นก่อน แก้ปัญหาไม่ได้แล้วค่อยถอดก็ได้ เลือกเอาตามสะดวกเลยครับ
วิธีแก้ปัญหาก๊อกน้ำหยด หรือซ่อมก๊อกน้ำรั่ว แบบง่ายๆนี้ สามารถแก้ปัญหาได้อย่างเด็ดขาดทีเดียว ถ้าเราสามารถไขเข้าไปได้อีกนิดหน่อย อย่างที่บอกนะครับ แต่ถ้าก๊อกน้ำมีคุณภาพต่ำอย่างในตัวอย่างนี้ ก็ต้องเปลี่ยนเป็นก๊อกน้ำตัวใหม่อยู่ดี แต่อย่างน้อยที่สุด ก็จะช่วยให้เราประวิงเวลาออกไปได้อีกเล็กน้อย ก่อนที่จะหาซื้อก๊อกน้ำอ่างล้างหน้าตัวใหม่มาเปลี่ยน และที่สำคัญ เราก็ได้มีส่วนร่วมในการประหยัดน้ำ ใช้น้ำอย่ารู้คุณค่าด้วย อย่าลืมว่า น้ำทุกหยดมีค่าโปรดช่วยกันรักษา และอย่างปล่อยน้ำทิ้งไปอย่างไร้คุณค่าเลยนะ





