สแตนเลสขึ้นสนิม หรือมีสนิม เป็นสิ่งที่คนส่วนใหญ่ไม่คุ้นเคย เพราะไม่ได้เห็นกันบ่อยนัก (ไม่รวมถึงคราบสกปรกต่างๆ บนอุปกรณ์ในห้องน้ำ ที่ส่วนมากพบว่า มันคือคราบสกปรก ที่ขัดออกได้) วันนี้ตัวผมเอง มีโอกาสได้พบกับสนิมสแตนเลสจริงๆ ก็เลยเก็บภาพ เก็บคลิปมาฝากกัน มันคือสนิมที่เกิดขึ้นกับซิ้งค์ล้างจาน หรืออ่างล้างจาน ที่มีอายุการใช้งานน่าจะมากกว่า 40 ปีมาแล้ว
อ่างล้างจาน หรือซิ้งค์ล้างจานใบนี้ มันมีอายุนานโข ร่วม 40 ปี อย่างที่บอกไปแล้ว แต่สนิมที่เกิดขึ้น ก็ไม่มากอะไรนัก ไม่ได้ขยายพื้นที่กัดกินจนเต็มพื้นที่อ่างล้างจาน ถ้าเป็นสนิมเหล็กคงจะถูกกินหมดไปแล้วแน่ๆ
ร่องรอยของสนิมที่เห็น มันมีทั้งแบบเป็นรู ทะลุแล้ว และแบบที่กำลังกัดกินอยู่ ซึ่งสิ่งที่เห็นอยู่ตรงหน้ามันคือร่องรอย ของสนิมที่ผมไม่เคยเห็นมาก่อน ไม่เคยเรียนวิชาโลหะวิทยา จึงสังเกต และค้นหาความรู้เพิ่มเติมเอาเองเมื่อนานมาแล้ว อาจารย์ท่านนึงอธิบายไว้ว่า ลักษณะของสนิมสแตนเลส มันจะมีลักษณะของรูเล็กๆ บนพื้นผิว แต่ถ้าเอ็กซเรย์เข้าไป จะพบว่า ด้านในมันเป็นโพลง ลักษณะมันเหมือนๆ กับถ้ำเลยทีเดียว
สแตนเลส ความจริงควรจะออกเสียงว่า สเตนเลส (StainLess) แต่ความคุ้นเคยของคนไทย ที่เรียกโลหะแทบจะไร้สนิมชนิดนี้ว่า สแตนเลส มันก็เลยถูกเรียกแบบนั้นเรื่อยมา ซึ่งตามประวัติที่ได้อ่านมา เค้าบอกว่า โลหะชนิดนี้ ถูกเรียกชื่อโดยผู้คิดค้นว่า Rust Less ซึ่งแปลตรงตัวว่า สนิมน้อย แต่ก็มีคนที่เห็นชิ้นงานแล้วบอกว่า มันน่าจะเรียกว่า Stain Less มากกว่า ฟังดูดีกว่า โลหะชนิดนี้ก็เลยถูกเรียกตามนั้น
อุปกรณ์เครื่องใช้ในห้องน้ำ หลายอย่างที่ทำจากสแตนเลส เมื่อมีใครพบเห็นว่า พื้นผิวมันมีสีแดงๆ ก็เหมารวมว่าเป็นสนิมสแตนเลสทั้งหมด ทั้งที่จริงๆ แล้วมันไม่ใช่ เมื่อเปรียบเทียบร่องรอย คราบสีแดงๆ สีคล้ำๆ เหล่านั้นกับภาพของสนิมสแตนเลสที่พบ ก็จะยิ่งเห็นว่า มันไม่เหมือนเลย
ด้วยประสบการณ์ส่วนตัว หลายครั้งที่พบเห็นร่องรอยสีแดงๆ บนก๊อกน้ำ สายฉีดชำระ หรืออื่นๆ เมื่อลองเอาเล็บขูดดู จะพบว่ามันหลุดออกทุกครั้ง ไม่มีร่องรอยของรู หรือพื้นผิวเสียหายเลย ปัญหาคราบสีแดงๆ เหล่านั้น อาจจะมาจากหินปูนที่มีอยู่ในน้ำทั่วไปอยู่แล้ว มันจะเกาะที่พื้นผิวโลหะได้ง่าย ถ้าเราไม่ได้ทำความสะอาดบ่อยๆ และทั่วถึง เหมือนกับการล้างหม้อสแตนเลสทำกับข้าวในครัว ก็จะเกิดร่องรอย ที่ดูเหมือนสนิมเกาะพื้นผิวได้เสมอๆ
ส่วนตัวแล้ว ไม่ชอบสายน้ำดี ที่มีลักษณะของการขดของโลหะสแตนเลสแบบนี้เลย เพราะมันทำความสะอาดยาก คราบสกปรกที่ติดอยู่ในร่องมันขัดออกยาก ทำความสะอาดยาก แต่ผมเอง ชอบสาย PVC ที่มีใยแก้ว (เชือก)ถัก มากกว่า ซึ่งทนแรงได้ได้เยอะเพียงพอกับการใช้งานภายในบ้านอยู่แล้ว และทำความสะอาดได้ง่ายกว่ามาก แผ่นใยขัด รูดยาวตลอดสาย ไม่กี่ครั้งก็สะอาดแล้ว
