ปลอดภัยไว้ก่อน ซ่อมเครื่องใช้ไฟฟ้า อย่าลืมคำเตือน

เรื่องนี้ เป็นอุทาหรณ์ สั้นๆ ที่ยังไม่เกิดเป็นอุบัติเหตุ แต่ก็เก็บเอามาเล่าเตือนใจกัน ให้ระมัดระวังให้มากๆ ในการซ่อมบำรุงเครื่องใช้ไฟฟ้าต่างๆ ถ้าเป็นเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เป็นปลั๊กไฟ แม้จะถอดปลั๊กไฟออกได้ง่ายๆ แต่ก็ต้องระมัดระวังว่าจะมีใครในบ้าน เดินเข้ามาด้วยความไม่รู้ และเสียบปลั๊กไฟเครื่องใช้ไฟฟ้านั้นๆ ขณะที่เรากำลังทำงานซ่อมแซม ซ่อมบำรุงอยู่หรือไม่ และถ้าเป็นเบรคเกอร์ ก็ยิ่งต้องระมัดระวังให้มากๆ เพราะเปิดเบรคเกอร์ หรือเปิดสวิทช์ไฟได้ง่ายๆ แค่ดันสวิทช์ขึ้นเท่านั้น แล้วเราจะแก้ปัญหา หรือหาทางป้องกันได้อย่างไรกัน?

เรื่องมีอยู่ว่า ปั๊มน้ำ ที่ใช้งานสำหรับเพิ่มแรงดันน้ำภายในบ้าน ปั๊มน้ำตัวเล็กๆ ที่ใช้งานกันทั่วๆไปนี่แหละ เกิดเสีย โดยมีอาการคราง แต่ไม่หมุน ไม่ทำงานตามปกติ และสังเกตพบอาการนี้ได้ก่อนที่ขดลวดมอเตอร์จะไหม้ไปเสียก่อน

การซ่อมแซม การตามหาต้นตอของปัญหาปั๊มน้ำไม่หมุนในวันนี้ จึงเริ่มจากการปิดเบรคเกอร์ปั๊มน้ำเสียก่อน โดยเอาเบรคเกอร์ลง แต่ความผิดพลาดมันอยู่ตรงที่ คิดว่าไม่มีใครอยู่ในบ้านแล้ว ไม่ทันฉุกคิดว่า จะมีใครเดินมายกเบรคเกอร์ขึ้น หรือไม่นี่แหละ

เมื่อปิดเบรคเกอร์แล้ว ความคิดแรกสำหรับอาการของปั๊มน้ำ ที่มีเสียงคราง แต่ไม่หมุน ก็คาดเดาว่าเป็นเรื่องของเศษวัสดุ อะไรบางอย่างติดที่ใบพัดแน่นอน ถ้าไม่ใช่ใบพัดทองเหลืองปั๊มน้ำ ก็ใบพัดระบายความร้อน อย่างใดอย่างหนึ่ง เมื่อคิดถึงสาเหตุคร่าวๆได้แล้ว ก็ต้องถอดชิ้นส่วนออกมา เพื่อตามหาความจริงกันต่อ

มอเตอร์ปั๊มน้ำตัวที่ทำให้เกิดเรื่อง จนกลายมาเป็นบทความในวันนี้ ไม่ตรงกับในรูปภาพปั๊มน้ำที่นำใช้ เพียงแค่ยกมาประกอบบทความ เพื่อให้มองเห็นภาพที่ชัดเจนขึ้น ว่าเกิดอะไรขึ้นบ้างในขณะทำงาน และอันตรายมากน้อยขนาดไหน กับความผิดพลาดแค่เล็กๆ น้อยๆ แต่อาจจะสร้างปัญหาใหญ่ๆ ให้เราได้เลยทีเดียว

เมื่อเราถอดน็อต ถอดสกรู 4 ตัวที่ยึดฝาครอบใบพัดปั๊มน้ำออกแล้ว เราจะมองเห็นใบพัดทองเหลือง เป็นครีบๆ อย่างในภาพ ซึ่งปั๊มน้ำตัวนี้ถูกสาดสีจนล้นเข้าไปที่ใบพัด มองเห็นเป็นสีเขียวๆ แต่ของจริงหน้างาน กับมอเตอร์ที่ซ่อมแซมอยู่ ไม่มีสีสดใสแบบนี้สักนิด แต่คุณภาพดีกว่าเจ้ามอเตอร์เขียวตัวนี้ซะอีก

เมื่อเปิดฝาครอบในพัดออกแล้ว กำลังใช้นิ้วมือหมุนใบพัดอยู่ เพราะรู้ว่าปิดเบรคเกอร์ปั๊มน้ำเรียบร้อยแน่นอน แล้วอยู่ๆ ก็ได้ยินเสียงครางของมอเตอร์ จนต้องรีบดึงนิ้วออกจากใบพัด ด้วยความตกใจอย่างมาก ยังดีที่มอเตอร์มันหมุนไม่ได้ มันไม่มีแรงหมุน ออกตัวไม่ได้ จึงยังไม่เกิดอุบัติเหตุ ไม่เกิดความเสียหายใดๆ

ผู้ที่เปิดเบรคเกอร์ ยกเบรคเกอร์ขึ้น ก็คือหลานสาวอายุเพียง 10 กว่าๆ ออกมาจากห้องนอน จะเข้าห้องน้ำ แล้วเห็นว่าน้ำไหลเบา ก็เลยเดินมายกเบรคเกอร์ขึ้น ในจังหวะที่คนทำงาน กำลังเอานิ้วเขี่ยๆ จิ้มๆ ไปที่ใบพัดทองเหลือง ใบพัดปั๊มน้ำ เพื่อตรวจเช็คว่า ใบพัดติดขัด หรือฝืดตรงไหนหรือไม่ จึงออกตัวไม่ได้ ไม่หมุน และร้องครางอยู่แบบนั้น

เมื่อตั้งสติได้ ก็รีบตะโกนแจ้ง ออกคำสั่ง ให้ผู้ที่ยกเบรคเกอร์ขึ้น รีบสับสวิทช์ลงในทันที มอเตอร์ก็หยุดนิ่ง สงบลงอีกครั้ง พร้อมกับความตื่นเต้นที่ยังค้างอยู่นิดหน่อย

สมมุติว่า งานที่เรากำลังทำเกี่ยวกับปั๊มน้ำวันนี้ ไม่ใช่งานลักษณะนี้ แต่เป็นงานต่อสายไฟล่ะ นิ้วมือกำลังจับเอาสายทองแดงสองเส้น มาพันเข้าด้วยกัน ซึ่งเป็นการสัมผัสกับลวดทองแดงโดยตรง เหตุการณ์ก็จะเปลี่ยนไป ผมอาจจะไม่มีโอกาสมานั่งพร่ำบ่น เล่าเรื่องให้ฟังแบบนี้ แต่ต้องลงไปนอนดิ้นกับพื้นเลยก็ได้ ใครจะไปรู้

บางที งานที่เรารู้สึกว่าเล็กน้อยมากๆ ใช้เวลาแก้ไขไม่นานก็เสร็จ คิดว่าไม่มีใครอยู่ในบ้านแล้ว ก็เป็นสาเหตุให้เราประมาทได้เหมือนกัน โดยเฉพาะ จุดต่อสายไฟ หรือสวิทช์ไฟใดๆ อยู่นอกสายตา อยู่ไกลจากจุดที่เราทำการซ่อมแซมระบบไฟ ทำให้เราดูแล และกำชัดด้วยตัวเองไม่ได้ เมื่อเราประมาท อันตรายก็เข้ามาใกล้กว่าที่เราคิดเอาไว้มากๆ

วิธีแก้ไขที่ง่าย ถูกต้อง และได้ผลที่สุดคือ คำเตือน เขียนคำเตือนใส่กระดาษ และปิดเอาไว้ที่ก้านสวิทช์ตัวเบรคเกอร์เลย อย่างในภาพ เป็นการเตือนที่ได้ผลมากที่สุด และเข้าใจได้ดีที่สุด ไม่ต้องกลัว ไม่ต้องกังวลว่าจะมีผู้หวังดี มายกเบรคเกอร์ขึ้นให้เรา จนเกิดอันตราย

วิธีถัดมา ถ้าไม่มีปากกา ไม่มีกระดาษ วิธีที่ง่ายที่สุด และเชื่อว่า กล่องเครื่องมือของทุกคน คงจะมีเทปพันสายไฟติดเอาไว้ด้วยอยู่แล้ว จงใช้มันซะ ก่อนจะไม่มีโอกาสได้ใช้นะครับ ดึงเทปออกมา แล้วติดคาดทับลงไปบนก้านสวิทช์เบรคเกอร์เลย คาดทับแบบยาวๆ ให้มองเห็นชัดๆ ให้รู้ว่า ขณะนี้ไม่ปกติ มีอะไรบางอย่างผิดสังเกต ไม่เหมือนเดิม ต้องตามหาคำตอบก่อนยกเบรคเกอร์ขึ้น แล้วคนทำงานอย่างเราจะปลอดภัยขึ้น

แต่ถ้าเป็นเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เสียบปลั๊กไฟ แต่อยู่ห่างจากจุดที่ทำการซ่อมแซม หรือที่เรียกว่า นอกสายตา แบบนั้น ก็ควรจะติดป้าย แจ้งเตือนด้วยคำพูดว่า “ห้ามเสียบปลั๊กไฟ” ก็ได้ แต่ถ้าไม่มีปากกา ไม่มีกระดาษ เราใช้เทปพันสายนี่แหละครับ ติดคาดทับไปที่รูเสียบปลั๊กไฟเลย มีกี่รู คาดทับให้หมด ให้รู้ว่า มีบางอย่างผิดปกติ ทำไมถึงไม่ให้เสียบปลั๊กไฟ แล้วต้องตามหาคำตอบก่อน แต่ถ้าเค้ายังดึงดันที่จะเสียบปลั๊กไฟ ก็คงเป็นคราวซวยของท่านแล้วล่ะครับ แบบนี้ตัวใครตัวมัน