ไหนๆ ก็พูดคุยเรื่องปลั๊กไฟกันมาแล้ว มาต่อเรื่องของปลั๊กต่ออีกหน่อย นั่นก็คือ ปลั๊กไฟ หรือเต้ารับ ที่ติดอยู่บนกำแพงบ้านของเราๆ ท่านๆ ทั้งหลายนั้น เป็นสิ่งสามัญประจำบ้านจริงๆ แต่การเสียบปลั๊ก เพื่อต่อไฟมาใช้งานนั้น ต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง ไม่ต่างอะไรกับปลั๊กพ่วงที่เราซื้อมาใช้งานกันทุกวันนี้เลย แต่ยังมีหลายคนไม่เข้าใจ คิดว่าเสียบปลั๊กได้ไม่จำกัด แค่มีปลั๊กสามตา หรือตัวต่อขยายช่องเสียบปลั๊ก ให้มีจำนวนมากขึ้น แล้วก็ต่อขยายออกไปเรื่อยๆ ไม่มีคำว่าจำกัด นั้นไม่สมควรทำเป็นอย่างยิ่ง
บังเอิญมีโอกาสไปนั่งกินอาหาร ในร้านอาหารตามสั่งอยู่ร้านนึง ระหว่างที่นั่งรออาหาร สายตาก็สอดส่องไปทั่วๆ ร้าน แบบเรื่อยเปื่อย ไม่ได้พยายามหาลู่ทางลักเล็กขโมยน้อยหรอก แต่เพราะนิสัยที่สายตาชอบหาเรื่อง (หาเรื่องมาเขียนนี่แหละ) ก็เลยกวาดสายตาไปเรื่อยๆ จนสะดุดกับอะไรบางอย่าง ใช่เลย มันอยู่บนนั้น บริเวณหัวเสา ใต้หลังคา ปลั๊กไฟ หรือเต้ารับ ที่มีจำนวนปลั๊กเสียบ เสียบคาเอาไว้จำนวนมาก ซึ่งการเสียบปลั๊กในลักษณะนี้ จำนวนมากๆ แบบนี้ ยังพบเห็นอยู่ทั่วไปจริงๆ จึงต้องออกมาขอเตือนๆ กันอีกหนนึง ว่าอย่าพยายามเสียบปลั๊กแบบไม่จำกัดอย่างนี้เลย มันอันตราย
ก่อนจะพูดถึงอันตรายของการเสียบปลั๊กไม่จำกัด น่าจะต้องรู้กันก่อนว่าเต้ารับตามบ้าน ที่ติดตั้งอยู่บนกำแพง หรือฝังในกำแพงก็ตาม ถูกออกแบบมาให้รับกระแสได้ 16A ก็ราวๆ 3500 วัตต์ ซึ่งก็มากอยู่ แต่รู้ไหมว่า มันมีอะไรนอกเหนือจากนั้น? นอกจากตัวปลั๊กไฟ หรือเต้ารับที่เราใช้เสียบปลั๊กเสียบ เพื่อดึงไฟออกไปให้เครื่องใช้ไฟฟ้าแล้ว ยังมีสายไฟเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย สายไฟที่ช่างไฟ เดินสายต่อปลั๊กไฟให้กับบ้านเรานี่แหละครับ ถ้าในเขตกรุงเทพ เค้าจะใช้สายขนาด 2.5 sq.mm สำหรับปลั๊กไฟ แต่ตามจังหวัดต่างๆ ผมเห็นเค้าใช้สายขนาด 1.5 sq.mm กันเป็นปกติ ซึ่งไม่แน่ใจเรื่องกฏระเบียบของการไฟฟ้าในเรื่องนี้สักเท่าไหร่
ข้ามเรื่องกฏระเบียบไปก่อน แต่มาพูดถึงจำนวนปลั๊กไฟ หรือเต้ารับกัน (ไม่ใช่ปลั๊กเสียบ หรือเต้าเสียบนะ) อธิบายง่ายๆ ว่า ตามปกติ ช่างไฟ จะเดินสายไฟหลักเข้ามาในห้องแต่ละต้องสำหรับปลั๊กไฟทั้งหมดที่ใช้ในห้องๆ นึง ถ้าห้องใหญ่มาก สายก็จะใหญ่ตามไปด้วย จากนั้นก็กระจายออกไปตามจำนวนปลั๊กไฟ ที่ถูกออกแบบไว้ ซึ่งสายไฟก็จะเล็กลง หรือขนาดเดิมก็ได้ แล้วการออกแบบและขนาดของห้อง ซึ่งมีจำนวนปลั๊กที่จะต้องติดตั้ง ต่อขนาดสายไฟที่ใช้ด้วย ซึ่งมีระเบียบวิธีการเดินสายไฟภายในอาคารบังคับไว้ ไม่ใช่ทำกันได้ตามใจ
แต่ทั้งนี้ทั้งนัั้น บ้านสวนของผมเองที่ซื้อต่อเค้ามา กลับพบว่า ช่างไฟ ใช้สาย 1.5 sq.mm เป็นสายหลักเส้นเดียว สำหรับปลั๊ก และหลอดไฟภายในบ้านทั้งหลัง แม้จะเป็นบ้านหลังเล็กๆ พื้นที่ไม่กว้าง หลอดไฟทั้งหมด ประมาณ 10 จุด ปลั๊กไฟ ก็เกือบ 10 จุด แต่ใช้สายเส้นเดียวจริงๆ เมื่อพบว่าไม่เหมาะสม จึงต้องรื้อทำใหม่เอาเอง เพื่อความสบายใจในการใช้งาน บอกแล้วว่าไฟฟ้า ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ
เต้ารับกับสายไฟ เกี่ยวอะไรกัน? อธิบายแบบนี้ง่ายกว่า ลองนึกถึงว่า เรามีปลั๊กพ่วงอยู่ทั้งหมด 5 เส้น รับกระแสไฟได้ 10A 2500W และเป็นยี่ห้อเดียวกัน รุ่นเดียวกัน นำมาเสียบต่อๆ กันไปทั้ง 5 เส้น ถามว่า ถ้าเส้นสุดท้ายนั้น เราต่อปลั๊กเสียบไฟครบตามพิกัดกระแส ที่ปลั๊กพ่วงรับได้ ปลั๊กพ่วงตัวที่อยู่ก่อนตัวสุดท้าย ซึ่งก็คือตัวที่ 4 ซึ่งเป็นตัวก่อนหน้านี้ เรายังสามารถต่อปลั๊กเสียบ เพิ่มเข้าไปได้หรือไม่? ตอบว่า ไม่ได้นะครับ เพราะสายไฟของปลั๊กพ่วงทุกตัว รับได้สูงสุดเพียงแค่ 10A ถ้าเราต่อปลั๊กเสียบเครื่องใช้ไฟฟ้าใดๆ เพิ่มเข้าไป เท่ากับว่า สายไฟของปลั๊กพ่วงตัวแรกสุด จะต้องรับกระแสเกินจากที่เค้าออกแบบไว้ครับ และตัวถัดๆ มาก็ด้วย แล้วแต่ว่าเราเสียบปลั๊กเสียบ ที่ปลั๊กพ่วงตัวไหนบ้าง
ปัญหาแรกจากการเสียบปลั๊กเสียบจำนวนมากขนาดนี้ คือ น้ำหนักที่กดลงบนหน้าสัมผัสของตัวปลั๊กไฟ หรือเต้ารับ นานๆ เข้าอาจจะทำให้เกิดอาการปลั๊กหลวมได้ เมื่อปลั๊กหลวม ไฟฟ้าเดินได้ไม่ดี เกิดความร้อนสะสม ในที่สุดก็อาจจะเป็นข่าวได้ ตามลำดับ
จากสภาพ และตำแหน่งของปลั๊กไฟ หรือเต้ารับที่เห็น เป็นโหลดถาวรแน่ๆ นั่นหมายความว่า เสียบปลั๊กค้างเอาไว้แบบนั้น เป็นวัน เป็นเดือน เป็นปี แบบไม่ได้ถอดออกเลย แบบนี้เราจะเรียกว่า โหลดถาวร แต่ถ้าเสียบสายชาร์จโทรศัพท์ พอเต็มก็ดึงออก เราจะเรียกว่าโหลดชั่วคราว การเสียบเต้าเสียบ แบบเสียบลืมแบบนี้ ต้องระมัดระวัง อย่าพยายามใช้ ปลั๊กสามตา หรือปลั๊กขยายช่องเสียบแบบนี้ แต่ควรจะขยายเพิ่มกล่อง เพิ่มจำนวนเต้ารับ ให้มากขึ้นจะปลอดภัยกว่ามาก เพราะไม่ต้องต่อขยายจนยืดยาวออกมา หรือสูงขึ้นๆ แบบนี้ ทำให้ผิดไปจากการออกแบบเต้ารับ ที่ผู้ผลิตได้คำนวณ และทดสอบไว้
ปัญหาน้ำหนักที่เพิ่มขึ้น จากปลั๊กเสียบ บวกกับตัวปลั๊กสามตา หรือปลั๊กขยายช่องเสียบแบบนี้ ยังไม่รวมถึงการดึง-รั้งของสายไฟอีกต่างหาก ตรงนี้อาจจะทำให้เกิดการหลวมของปลั๊กในจุดต่างๆ ในลำดับถัดๆมา อีกทั้งคุณภาพของปลั๊กขยายช่องเสียบ หรือปลั๊กสามตาเหล่านี้ ส่วนมากจะเป็นแผ่นโลหะทองเหลืองบางๆ เสียบได้ไม่ค่อยแน่นหนานัก ยิ่งถ้าเป็นโหลดถาวรแบบนี้ เสียบลืมแบบนี้ เราคงไม่ได้มาคอยสังเกตว่าปลั๊กหลวมรึเปล่า หัวปลั๊กร้อนไหม สายไฟร้อนไหม อันตรายจะยิ่งเกิดง่ายขึ้นไปอีก
ปัญหาที่สอง การเสียบปลั๊กเสียบจำนวนมากๆ ถ้าไม่แน่ใจว่าเครื่องใช้ไฟฟ้าแต่ละชนิด ใช้พลังงานเท่าไหร่ ก็ควรจะกระจายการเสียบปลั๊ก ไปยังเต้ารับอื่นๆ บ้าง ยิ่งเป็นการเสียบโหลดถาวรแบบนี้ ยิ่งต้องดูดีๆ เพราะเสี่ยงต่อการใช้ไฟเกินพิกัดเป็นอย่างยิ่ง ขนาดการออกแบบจำนวนปลั๊กไฟต่อขนาดของสายไฟ เค้ายังมีกำหนดแนวทางเอาไว้เลย แล้วทำไมเราถึงเสียบปลั๊กจำนวนมากๆ โดยไม่ระวังล่ะครับ
ถ้าใครจะบอก หรือ ใช้คำว่า เสียบปลั๊กไปแล้วก็ใช้งานได้ ไม่เห็นเป็นอะไร ที่บ้านเราก็ทำเป็นประจำ คิดแบบนั้นไม่ถูกต้องสักนิด ยังไม่เป็นอะไรน่ะดีแล้ว แต่ถ้าเป็นขึ้นมา มันคือความสูญเสียนะครับ
