ทวนคำถามก่อน ปลั๊กไฟ หรือ เต้ารับ 2 รู เปลี่ยน เป็น ปลั๊กไฟ 3 รู หรือ เต้ารับ มีสายดินได้หรือไม่ คำตอบคือ ได้ แต่ต้องดูว่าจะทำยังไง ท้าวความนิดนึงให้เห็นภาพว่า บ้านจำนวนมากในเมืองไทย ที่มีอายุของบ้านมากสักหน่อย จะใช้ระบบไฟแบบเก่า เป็นปลั๊กไฟ หรือเต้ารับ 2 รูเสียบ คือ ไม่มีระบบกราวด์ด้วย ไม่เหมือนกับบ้านใหม่ๆ ที่สร้างขึ้นใหม่ในปัจจุบัน จะต้องทำตามกฎระเบียบของการไฟฟ้า ต้องมีระบบสายดิน ที่เต้ารับทุกๆ จุด ทุกๆ ตัวภายในบ้านด้วย ถ้าไม่ทำตาม การไฟฟ้าก็ไม่จ่ายไฟให้กับเราครับ
เราสามารถเปลี่ยนปลั๊กไฟ หรือเต้ารับ ที่ผนังบ้านของเรา จากสองรู คือ Line กับ Neutral ไปเป็นแบบสามรู คือ Line , Neutral และ Ground หรือสายดิน ได้หรือไม่? คำตอบคือ ได้ครับ แต่คำว่าได้นี่ยังมีเงื่อนไขอยู่นะ ว่าได้แบบไหน “ได้ใช้” หรือ “ได้เปลี่ยน”
เปลี่ยนเต้ารับแล้ว ได้ใช้
บ้านผมเอง ยังเป็นบ้านที่ใช้ระบบไฟฟ้าในระบบเดิมอยู่ คือ ทั้งบ้าน จะใช้ตัวรับที่มี 2 รู คือ ไลน์ กับ นิวตรอน เท่านั้น ไม่มีสายกราวด์เลย ดังนั้น ถ้าต้องการเปลี่ยนปลั๊กไฟ หรือเต้ารับทั้งหมดภายในบ้าน ให้เป็นระบบไฟแบบใหม่ คือ เต้ารับ 3 รู เราจำเป็นต้อง เดินสายไฟทั้งหมดภายในบ้านใหม่ ซึ่งมีค่าใช้จ่ายไม่น้อยเลยในปัจจุบัน เราจึงจะได้ระบบกราวด์ ระบบสายดินที่ใช้งานได้อย่างสมบูรณ์ทั้งบ้าน เหมือนกับบ้านใหม่ที่เพิ่งสร้าง การแก้ไขระบบไฟภายในบ้านทั้งหมด แบบนี้ผมเรียกว่า เปลี่ยนแล้ว “ได้ใช้” แต่ก็มาพร้อมกับค่าใช้จ่ายที่มากที่สุด สำหรับบ้านเก่า ที่เดินสายไฟแบบลอย ไม่ใช่ร้อยท่อ เรียกว่า ต้องรื้อของเก่าทิ้งไปทั้งหมดทีเดียวเชียว
เปลี่ยนเต้ารับแล้ว ได้เปลี่ยน
ถ้าผมเปลี่ยนเต้ารับที่ละจุด ตามคำเรียกร้องของคนในบ้าน ช่วยเปลี่ยนจุดนี้ให้หน่อย จุดนั้นให้หน่อย จะได้เสียบปลั๊กโน๊ตบุ๊คได้ง่ายๆ ไม่ต้องต่อปลั๊กแปลงเต้าเสียบอีก เวลาดึงปลั๊กเสียบเข้าออก จะได้ง่ายหน่อย เปลี่ยนที่ละจุด โดยไม่แก้ระบบไฟภายในบ้านใหม่เลย ไม่มีการเดินสายดิน หรือสายกราวด์จากเต้ารับ ไปที่ตู้เมนเบรคเกอร์ เลย การเปลี่ยนทีละจุดแบบนี้ โดยไม่แก้ไขเปลี่ยนระบบไฟเลย ผมเรียกมันว่า ได้เปลี่ยน คือ เปลี่ยนไป ก็ใช้สายไฟแค่สองเส้น คือ ไลน์ กับ นิวตรอน ส่วนกราวด์ หรือสายดิน ไม่มี เป็นกราว์ลอย เปลี่ยนไปก็ไม่ได้ใช้ประโยชน์ เพียงแต่สะดวก เท่านั้นเอง
ในตัวอย่างนี้ เป็นปลั๊กสำหรับเครื่องซักผ้า ที่ติดตั้งอยู่ภายนอกอาคาร คืออยู่หลังบ้านนั่นแหละครับ เต้าเสียบในจุดนี้ ทำเป็นปลั๊กแบบสองรูมาก่อน พอเครื่องซักผ้าเปลี่ยนมาเป็นแบบสามขา ก็ใช้ปลั๊กแปลงหัวปลั๊กมาอยู่ระยะนึง มาตอนหลัง ดึงปลั๊กเข้าออกบ่อยๆ เริ่มไม่สะดวก ก็เลยเปลี่ยนมาเป็นเต้ารับแบบสามรู มีช่องกราวด์ด้วยแบบนี้ (ดูสิ สายไฟ ยังเป็นมาตรฐานเก่า สีดำ สีเทาอยู่เลย ถ้ามาตรฐานเก่ากว่านี้ จะเป็นสีดำ และสีแดง ซึ่งไปซ้ำ ไปตรงกับระบบไฟ DC ที่ใช้งานกันอยู่)
งั้นเครื่องซักผ้า ก็เสี่ยงกับไฟรั่ว ไฟดูดสิ? ไม่นะ ไม่เป็นแบบนั้น ที่เครื่องซักผ้าเครื่องนี้ เราใช้วิธีต่อกราวด์ที่โครงของเครื่องซักผ้าเลย และโชคดีที่เครื่องซักผ้าไม่มีไฟรั่ว ไม่เช่นนั้น เบรคเกอร์ที่มีระบบตรวจจับไฟรั่วด้วย จะทำงานผิดพลาด ซึ่งเราอาจจะหาจุดรั่ว จุดที่เป็นปัญหาไม่เจอ เพราะการต่อกราวด์เฉพาะเจาะจงแบบนี้ ไม่ไปรวมกันลงกราวด์เพียงจุดเดียว จะทำให้ระบบตรวจจับทำงานผิดพลาดได้ง่าย
เปลี่ยนเต้ารับแล้ว ได้ใช้ บางจุด
ถ้าเราต้องการเปลี่ยนแปลง แก้ไขเพียงบางจุด และใช้งานได้อย่างถูกต้อง เราจำเป็นต้องแก้ไขระบบไฟที่ตู้เมนเบรคเกอร์ของบ้านเราก่อน ให้ต่อระบบกราวด์ให้ถูกต้องตามระบบไฟ ตามระเบียบใหม่ของการไฟฟ้า จากนั้นก็เดินสายดิน หรือสายกราวด์ ซึ่งปกติจะใช้เป็นสายไฟสีเขียว ลากไปยังตำแหน่งของเต้ารับ ที่เราต้องการให้มีระบบกราวด์ หรือสายดินอย่างถูกต้อง และใช้งานได้จริง ไม่ใช่ติดเอาไว้หรอกๆ เพื่อความสะดวกอย่างเดียว แบบนี้ ค่าใช้จ่ายจะน้อย และถูกกว่าการแก้ไขภายในบ้านทั้งระบบแน่นอน
สำหรับบ้านที่เดินสายไฟแบบเกาะไปบนผนังบ้าน หรือเรียกว่าเดินลอย ไม่ใช่ระบบสายไฟในท่อ หรือเรียกว่า ร้อยท่อ การเพิ่มสายไฟ สายดินเพียงเส้นเดียว จะยากสักหน่อย ดูไม่ค่อยสวยงาม ส่วนบ้านที่ใช้ระบบร้อยสายไฟภายในท่อ ก็ง่ายขึ้นอีกนิด ไม่มีสายไฟเกาะกำแพงให้ดูเกะกะ และดูเหมือนไม่เป็นระเบียบ ซึ่งข้อดี ข้อเสีย ของการเปลี่ยนแต่ละแบบก็มีอยู่ และต้องพิจารณากันไปครับ ตัวเลือกมีเยอะ ค่าใช้จ่าย ก็แตกต่างกันไปตามความยากง่าย และจำนวนจุดติดตั้งด้วยครับ
