เหล็กกัลวาไนซ์ เหล็กชุบสังกะสี ต้องทาสีกันสนิมทับไหม? (เหล็กกัลวาไนซ์ เหล็กชุบสังกะสี คืออะไร มีแบบไหนบ้าง อ่านด้านล่าง) เราไม่จำเป็นต้องทาสีทับก็ได้ ถ้าเรามั่นใจว่า คุณภาพของเหล็กที่เราซื้อมา ถูกชุบสังกะสีมาหนาพอ และมีคุณภาพจริงๆ แต่ถ้าเราคิดว่าไม่แน่ใจ(สักเท่าไหร่) ก็ควรจะทาสีทับเพื่อเพิ่มความมั่นใจ อย่างน้อยก็ในส่วนที่สำคัญๆ ที่เราทำเองไม่ได้ (ใจไม่กล้าพอ กลัวความสูง อย่างหลังคาโครงสร้าง เช่น หลังคาบ้าน หลังคาโรงรถ) ก็ตกลงให้ช่างทาสีในบางส่วนไว้ก่อนดีที่สุด ก่อนที่ช่างจะจบงานที่เราว่าจ้าง
เหล็กกัลวาไนซ์ หรือเหล็กชุบสังกะสี เป็นเหล็กที่ปกติแล้วเวลาที่ไปซื้อเหล็กมา เมื่อมองด้วยสายตา จะเห็นว่าเหล็กมีสีของซิงค์ หรือสังกะสีบนผิวเหล็ก ค่อนข้าง เงา และสะท้อนแสงได้ดีทีเดียว ซึ่งคนทั่วไป หรือแม้แต่ช่างรับเหมารายเล็กๆ ย่อยๆ ที่รับเหมางานตามบ้านเรือนด้วยตัวเอง แล้วไปซื้อเหล็กตามร้านใหญ่ๆ ร้านเล็กๆ ก็ยังแยกแยะคุณภาพ และที่มาของการชุบสังกะสีไม่ออก ว่าชุบด้วยวิธีไหน และมีความหนาเท่าไหร่
เรื่องของเหล็กกัลวาไนซ์ ก็เหมือนกับสินค้าชนิดอื่นๆ ที่ต้องแข่งขันกันเรื่องของราคาสินค้าเป็นหลัก เพราะลูกค้าส่วนใหญ่ ไม่ค่อยรู้ หรือเข้าใจเรื่องคุณภาพของการชุบสักเท่าไหร่ รวมถึงตัวผมเองด้วย ดังนั้น เราสามารถที่จะวางใจในคุณภาพของเหล็กที่ซื้อมาได้จริงหรือ?
เหล็กกัลวาไนซ์ หรือเหล็กชุบสังกะสี เท่าที่ค้นหาข้อมูลมาได้ พบว่า เหล็กที่เราๆ ท่านๆ ทั้งหลายโดยส่วนใหญ่ ที่ไม่ค่อยได้สัมผัสกับงานโครงสร้าง รวมถึงตัวผมเองด้วย (ก็นานๆ จะต่อเติมบ้าน ปรับปรุงบ้าน สร้างโรงรถ สร้างบ้านน็อคดาวน์ บ้านหลังน้อยกันซักทีนี่เนอะ ไม่ได้ทำบ่อยๆ จะได้หาข้อมูลกันแน่นๆ) เป็นเหล็กประเภท GI ซึ่งชื่อเต็มๆ คือ Pre-zinc steel หรือ Pre-galvanized steel มันคือเหล็กแผ่นที่ชุบสังกะสีมาแล้ว (และมีความหนาไม่มากนัก เพราะถ้าหนามากๆ แล้วเอามาม้วนแบบนี้ น่าจะทำได้ยาก) ส่งมาจากโรงงานนึงที่ทำหน้าที่ชุบสังกะสี มาเป็นม้วนๆ โรลใหญ่ๆ (ถ้าใครเคยเห็นในร้านหลังคาเหล็กเมทัลชีท มันก็จะเป็นม้วนแบบเดียวกันนั่นแหละครับ) จากนั้นก็นำมาม้วน พับขึ้นรูปเป็นเหล็กกล่องสี่เหลี่ยมๆ ที่เราคุ้นเคย และซื้อมาใช้งานกันในปัจจุบัน (การขนส่งเหล็กเป็นม้วนๆ คาดเดาได้ง่ายๆ ว่าประหยัดการขนส่งจากประเทศนึง ไปอีกประเทศนึง และไม่เปลืองพื้นที่ด้วย) เข้าใจตรงกันเนอะ
จากเหล็กแผ่น มาเป็นเหล็กกล่อง แล้วมันจะเป็นกล่องได้อย่างไร ถ้าไม่เชื่อมขอบทั้งสองด้านให้ติดกัน? สงสัยไหมครับ เมื่อเรานำเหล็กแผ่นมาม้วน พับขึ้นรูปเป็นเหล็กกล่อง จะต้องมีการเชื่อมขอบของแผ่นเหล็กทั้งสองด้านเข้าด้วยกัน แต่บางที บางยี่ห้ออาจจะไม่ได้เชื่อมก็ได้มั้ง ผมไม่แน่ใจ เพราะร่องรอยของขอบเหล็กสองด้าน มันอยู่ตรงสันเหล็กพอดี อย่าเหล็กในภาพ ที่เอามาให้ดูกันนี่แหละ
หากใครสงสัยกระบวนการทำเหล็กแผ่น ให้เป็นเหล็กกล่อง ลองค้นหาใน youtube กับคำค้นประมาณ Pre galvanized pipes / tubes ดูนะครับ จะได้เห็นกระบวนการที่สงสัยแน่ๆ
ถ้าเราสังเกตดีๆ จะพบว่า เหล็กเส้นกัลวาไนซ์ที่เราซื้อมา ทั้งร้านเหล็กเล็กๆ ร้านใหญ่ๆ ก็จะมองเห็นเส้นๆ นึง เป็นรอยยาวตลอดทั้งเส้นเหล็ก ร่องรอยนี้คือรอยเชื่อมขอบของแผ่นเหล็กทั้งสองด้านเข้าด้วยกัน ดังนั้น เส้นนี้ก็จะเป็นจุดที่สังกะสี ถูกหลอมละลายไปกับเหล็กแน่นอน ซึ่งร่องรอยจะปรากฏทั้งด้านในของเหล็กกล่อง และด้านนอกของเหล็กกล่องด้วย จุดนี้ จึงเป็นจุดที่เปราะบางที่สุดของเหล็กกัลวาไนซ์ และสนิมจะเริ่มขึ้นตามรอยนี้ก่อน ตลอดทั้งเส้นของเหล็ก ซึ่งเป็นเหล็กกัลวาไนซ์ที่เราซื้อหาได้โดยทั่วไปนั่นเอง
ส่วนเหล็กกัลวาไนซ์ อีกชนิด อีกรูปแบบที่เราๆ ท่านๆ หาซื้อโดยทั่วไปได้ยาก คือ เหล็กที่ขึ้นรูปเสร็จเรียบร้อยทั้งหมดแล้ว และนำไปจุ่มชุบสังกะสี แบบนี้ เนื้อสังกะสี จะเคลือบทับพื้นผิวทั้งหมด ทั้งด้านใน และด้านนอกของกล่อง (ไม่ต่างอะไรกับที่ช่างนำเหล็กดำ ไปจุ่มสีในราง PVC เลย) แบบนี้เป็นการเคลือบผิวทั้งหมดของเหล็ก และมีความทนทานต่อลมฟ้าอากาศ สูงที่สุด วิธีการชุบสังกะสีแบบนี้เค้าเรียกว่า HDG หรือ Hot dip galvanized steel เป็นการจุ่มร้อนครับ เนื่องจากราคาที่สูง ทำให้ร้านค้าเหล็กเค้าไม่สต็อกของเอาไว้ขายกัน เพราะไม่รู้จะขายออกได้เมื่อไหร่ ทำให้เปลืองพื้นที่เก็บรักษาสินค้าด้วย (คงไม่เหมาะกับเหล็กกล่องความบาง 1.2 – 1.4 ที่ชอบใช้งานกันทั่วๆไป แน่ๆ เพราะค่าชุบน่าจะมากกว่าค่าเหล็ก)
เหล็กกัลวาไนซ์ที่ผ่านการชุบแบบ HDG มันเป็นแบบไหน ก็ลองมองไปที่เสาไฟฟ้าใกล้บ้านเราๆ ท่านๆ นั่นแหละ เงยหน้าขึ้นไปมอง จะเห็นชิ้นส่วนไหนที่เป็นเหล็ก จะผ่านการชุบสังกะสีแบบนี้มาทั้งนั้น เสาไฟฟ้าแรงสูงที่เห็นทนทานกลางแดดกลางฝนนั่นก็ใช่ เสาไฟส่องสว่าง ตามถนนหลวง นั่นก็ผ่านการชุบประเภทนี้มาเหมือนกันครับ ดังนั้น ที่เราไม่สามารถหาซื้อเหล็กกัลวาไนซ์คุณภาพสูงเหล่านี้ตามร้านทั่วไปได้ เพราะต้นทุนการผลิตมันสูง และคนโดยทั่วไป ที่ใช้เหล็กเพื่อทำงานตามบ้าน คงทุ่มทุนซื้อกันไม่ไหวแน่ๆ เพราะแค่ช่วงโควิท และหลังโควิท ราคาเหล็กกล่องดำ เหล็กกัลวาไนซ์ (GI) พุ่งสูงขึ้นมาเยอะ ใครที่คิดจะสร้างบ้าน ทำบ้าน ต่อเติมบ้าน ยังร้องแบบจุกๆ กันเป็นแถวๆ
ดังนั้น เหล็กกัลวาไนซ์ที่เราหาซื้อได้โดยทั่วไป ก็คือเหล็กกัลวาไนซ์ประเภท GI นะครับ เหล็กชนิดนี้ แบบนี้ มีสังกะสีปกปิดพื้นผิวอยู่แล้ว แต่ก็มีความหนาไม่เท่ากับระบบ HDG ที่มีความหนาของพื้นผิวสังกะสีมากกว่า ความทนทานของเหล็กแบบ GI ก็น้อยกว่าแบบ HDG มาก เหล็ก GI เหมาะกับการใช้งานภายในร่ม เช่น โครงสร้างบ้าน ส่วนที่ไม่ถูกน้ำฝนโดยตรง ไม่ถูกแสงแดดโดยตรง แบบงานโครงสร้างกลางแจ้ง เช่น โครงหลังคา แต่การตัดเชื่อมเหล็ก ทุกๆ จุด จะเกิดรอยแผล และเราต้องทาสี หรือพ่นสี ปกปิดรอยเชื่อมทุกๆ จุดให้เรียบร้อย เพื่อความคงทนของเหล็กที่เพิ่มขึ้น
สำหรับคำถามที่ว่า เหล็กกัลวาไนซ์ เหล็กชุบสังกะสี ที่เราซื้อมาทำบ้าน ต่อเติมบ้าน ต้องทาสีทับไหม ก็คงได้คำตอบภายในใจกันบ้างแล้ว ถึงแม้ว่าเหล็กชุบสังกะสีแบบนี้ จะช่วยให้ช่างทำเราเร็วขึ้น งานเสร็จเร็วขึ้น โอกาสขึ้นสนิมน้อยลง แต่มันก็เป็นสนิมได้อยู่ดี แค่ช้าลงหน่อย ถ้าเปรียบเทียบกับเหล็กกล่องดำ ที่แช่ในสีน้ำมัน ในราง PVC เพื่อเคลือบผิวทั้งด้านใน และด้านนอก โดยส่วนตัวคิดว่า ทนทานกว่า แต่ก็ใช้เวลามากกว่า และเปลืองสีค่อนข้างมาก
เหล็กกัลวาไนซ์ ที่เราๆ ท่านๆ ซื้อมาใช้งานนี้ ตามความคิดเห็นส่วนตัว น่าจะต้องทาสีทับอีกครั้ง สำหรับงานโครงสร้าง ที่อาจจะถูกแดด ถูกฝน เพราะในระหว่างการขนย้ายเหล็ก และตอนนำเหล็กมาตัด มาเชื่อม สังเกตไหมครับ ว่าผิวเหล็ก ถูกขูด ถูกขีดมากขนาดไหน ซิ้งค์ หรือสังกะสีที่เคลือบผิวมาบางอยู่แล้ว ก็ถูกขูดหายไปอีก แล้วมันจะเหลือสังกะสี ติดพื้นผิวเหล็กมากน้อยเท่าไหร่กัน
บ้านสวนฟาร์มเพียร ของผมเองเพิ่งสร้างเสร็จไป มองดูพื้นผิวของเหล็กก็ยังเห็นร่องรอยของสนิม ค่อยๆ ผุดขึ้นมาบ้างแล้ว ยังไม่ได้ทาสีเหล็กโครงสร้าง ในส่วนที่โดนแดดโดนฝนเลย แต่ได้แก้ปัญหาตรงรอยเชื่อมต่างๆ ไปเรียบร้อยแล้ว บางส่วน บางจุดใช้การพ่นสี บางจุดใช้การทาสีน้ำมัน 2 in 1 ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่า จุดไหนอยู่ในร่ม หรือจุดไหนมีโอกาสรับฝนเต็มๆ บ้าง ก็จะใช้การทาสีน้ำมัน เพราะเนื้อสีจะมีความหนามากกว่าการพ่นสี
ช่างที่รับเหมาทำบ้านเล่าประสบการณ์ให้ฟังว่า เหล็กกัลวาไนซ์นี่ ยอมรับจริงๆ ว่ามันทนทาน (คงจะได้เหล็กประเภท HDG ไปใช้งานละมั้ง เพราะช่างบอกว่า ที่ไปทำงานมันหลายปีมาแล้ว) ช่างนำเหล็กกล่องกัลวาไนซ์ไปใช้ในงานดีดบ้าน หรือยกบ้านให้สูงขึ้น เป็นบ้านที่ติดกับทะเล และตอนทำงาน ชิ้นเหล็กต้องสัมผัสน้ำทะเลด้วย ทำงานไปจนเสร็จ เหล็กกล่องกัลวาไนซ์ ไม่มีร่องรอยสนิมใดๆ เลย แค่ล้างน้ำจืดให้สะอาดก็พอ ในขณะที่เหล็กกล่องดำ ขึ้นสนิมเยอะมากๆ ต้องนำมาขัด ทำความสะอาดเอาสนิมออก และล้างน้ำจืดกันซะนานทีเดียว
ถ้าถามว่า เหล็กกัลวาไนซ์ หรือเหล็กชุบสังกะสี จำเป็นต้องทาสีทับไหมก็ขอตอบว่า ถ้าหากอยากได้ความทนทานต่อสภาพอากาศที่มากขึ้น และมีงบประมาณ ก็ทาไปเถอะครับ เราทาเองก็ได้ แต่ส่วนที่เราทาไม่ถึง ในงานโครงสร้าง เช่น หลังคาบ้าน หลังคาโรงรถ ก็ให้ช่างเค้าทาสีให้ทั้งหมดก่อนที่จะจบงานกันไป แล้วส่วนอื่นๆ ที่เราทาสีถึง ทาสีเองได้ จะเก็บเอาไว้ก่อนเพื่อพิสูจน์คุณภาพเหล็กก็ไม่สายเกินไปครับ
