คิดว่าจะเขียนถึงเรื่องนี้นานแล้ว แต่ก็ไม่ได้เขียนสักที จนลืมไปเลย เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมาเขียนรีวิวเรื่องของปลั๊กไฟ ก็เลยนึกถึงเรื่องนี้ขึ้นมาได้ จุดเริ่มต้นที่ต้องการจะเขียนถึงปลั๊กสามตา มาจากการค้นหาคำว่าอะไรสักอย่างที่เกี่ยวเรื่องของปลั๊กนี่แหละ แล้วก็ไม่พบคำตอบที่ต้องการ กลับได้เจอกับคำนิยาม คำตอบ คำถามเกี่ยวกับปลั๊กสามตาแทน ซึ่งเมื่อเข้าไปอ่าน ทำให้รู้สึกถึงความงงกับภาพประกอบ ที่ขัดแย้งกับความทรงจำ และความรู้สึกแบบคนละเรื่องเลย วันนี้จึงต้องนำมากล่าวถึงสักหน่อย
ปลั๊กสามตา คืออะไร หรือ ที่มาของชื่อ ปลั๊กสามตา ถ้าเราลองค้นหาดูในอินเตอร์เน็ต จะพบว่าได้คำตอบที่เหมือนกัน แม้จะเป็นคนละเว็บ ซึ่งเขียนเหมือนกันหมดเลย คือ “ปลั๊กสามตา มีคำเรียกอย่างเป็นทางการว่า ‘รางเต้ารับ’ หรือ ‘เต้ารับที่ทำเป็นชุด’ ในภาษาอังกฤษเรียก Extension Socket ในอดีตที่ติดตลาดได้รับความนิยม และเห็นบ่อยที่สุด คือ แบบตลับกลมๆ หมุนเก็บสายไฟไว้ด้านในได้” ไม่รู้ใครเป็นต้นฉบับ จึงไม่รู้ว่า มีที่มาที่ไปอย่างไรกัน
ปลั๊กสามตา ในความหมายที่ช่างในวันวาน ชาวบ้านในวันวานเรียก ก็คือปลั๊กไฟที่มีขาสองขา มี 3 ช่องเสียบ ด้านบน 1 ช่อง และด้านข้าง 2 ช่อง (แต่มีรูทั้งหมด 6 รู) และเนื่องจากมันเสียบอุปกรณ์ไฟฟ้าได้ 3 อย่าง 3 ด้าน ก็เลยเรียกกันว่าปลั๊กสามตา นั่นเป็นชื่อเรียกกันแต่ดั้งเดิมครับ
ส่วนปลั๊ก 3 ตา ที่เรียกกันในสมัยนี้ ที่อ้างอิงกันมาว่า เต้ารับที่เป็นชุดๆ อยู่ในตลับกลมๆ ม้วนเก็บสายไฟได้นั้น ในสมัยก่อนเค้าเรียกกันว่า “ปลั๊กพ่วง” ซึ่งผมก็ยังชิน และเรียกติดปากอยู่จนปัจจุบัน ในรีวิวก็จะเขียนว่า รีวิวปลั๊กพ่วง ยี่ห้อนั้นนี้ เป็นต้น ในขณะที่คนยุคนี้เริ่มเรียกติดปากว่าปลั๊กสามตา ตามๆ กันไปหมดแล้ว ซึ่งไม่รู้ที่มาที่ไปเหมือนกัน ว่าใครเริ่มต้นการเรียกแบบนี้ก่อน เพราะปลั๊กพ่วงหลายรุ่น นับยังไงก็เกิน 3 ช่องเสียบ ไม่น่าจะเรียกว่า 3 ตาได้เลย
ในเว็บไซต์ของทางพันทิปเอง ก็พบว่าคำถามเกี่ยวกับเรื่องนี้เหมือนกัน และมีผู้ที่อายุมากสักนิด ก็เข้ามาตอบยืนกันไปในแนวทางเดียวกับเขียนอยู่นี้เช่นกัน แต่ถ้าหากจะถามว่า ถ้าจะเรียกปลั๊กพ่วง(ในวันวาน) ว่าปลั๊กสามตา(แบบปัจจุบัน) มันจะผิดไหม ก็ควรที่จะไม่ผิด เพราะภาษาเป็นเรื่องของความเปลี่ยนแปลง สามารถปรับเปลี่ยนไปได้ตามยุคสมัย ซึ่งการจะกำหนดกฏเกณฑ์ตายตัวก็คงไม่ได้ แต่เมื่อพูดไปแล้วต้องเข้าใจกันได้ ไม่ใช่บอกว่า ข้าเรียกถูก เอ็งเรียกผิด แบบนั้นก็คงไม่ใช่ ไม่ถูกต้อง
ทีนี้ลองมาเริ่มแกะคำกัน เริ่มจาก ปลั๊กสามตา มีชื่อเรียกภาษาอังกฤษว่า Extension Socket ซึ่งคำว่า Socket แปลว่าเบ้า แต่ในภาษาไทย ทางไฟฟ้าเรียกว่า เต้ารับ ดังนั้น จึงแปลรวมๆ ว่า ขยายช่องเสียบ หรือขยายเต้ารับ เมื่อปลั๊กสามตา ที่ผมเรียกนี้ ลักษณะการใช้งานคือ เพิ่ม หรือขยายช่องเสียบ จาก 1 ช่อง มาเป็น 3 ช่อง จึงตรงกับความหมายภาษาอังกฤษที่สุด ดังนั้น จึงเป็นคำยืนยันว่าปลั๊กสามตา จะมีลักษณะเป็นแบบนี้
แล้วปลั๊กพ่วง(ชื่อเรียกในวันวาน) ใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่ายังไงล่ะ เค้าใช้คำว่า Extension Cord ครับ แปลว่า ขยายสายออกไปนั่นแหละ ซึ่งก็คือ ปลั๊กไฟที่มีสายไฟติดมาด้วย ดังนั้น ชุดปลั๊กไฟ ในตลับม้วนสายไฟ ตามคำอธิบายด้านบน ในความหมายที่แปลตรงตัว จึงไม่ใช่ปลั๊กสามตาอย่างที่เข้าใจกัน แต่ต้องเป็นปลั๊กไฟที่มีสายติดมาด้วย ซึ่งพิจารณาจากชื่อเรียกในภาษาอังกฤษแบบตรงไปตรงมา
เมื่อพิจารณาจากคำภาษาอังกฤษ แล้วแย้งว่า ปลั๊กพ่วง ก็คือการเพิ่มช่องเสียบ (Extension Socket) หรือเพิ่มเต้ารับเหมือนกัน มันก็ถูกต้องเหมือนกัน เหมือนกับคำว่า Extension Socket เป็นซับเซต หรือเป็นกลุ่มย่อยของ Extension Cord ก็คงไม่ผิดอะไร เพราะปลั๊กพ่วง มันก็มาพร้อมกับปลั๊กไฟสำหรับเสียบอุปกรณ์ไฟฟ้า เป็นการขยายช่องเสียบ หรือเต้ารับด้วยเช่นกัน ดังนั้น เมื่อเราค้นหารูปภาพจากคำภาษาอังกฤษ ไม่ว่า Extension Socket หรือ Extension Cord ก็จะได้พบกับภาพปลั๊กพ่วง และปลั๊กเสียบแบบไม่มีสาย แต่มีหลายช่องเสียบ ด้วยเช่นกัน เท่ากับว่า เรียกแบบไหน ก็ไม่ผิด เพราะให้ความหมายในทางเดียวกัน
กลับมาที่ภาษาไทยดิ้นได้อีกสักรอบ กับคำว่า “สามตา” ที่ถูกแทนความหมายว่า 3 ช่องเสียบ ซึ่งน่าคิดอยู่เหมือนกัน ถ้านำคำว่า “สามตา” มาใช้เรียกปลั๊กพ่วง(ชื่อในวันวาน) แล้ว ปลั๊กพ่วงที่มีมากกว่า 3 ช่องเสียบ จะยังเรียกว่า สามตาได้รึเปล่า? หรือควรจะเปลี่ยนชื่อดี? มีใครเสนอคำตอบดีๆ ได้บ้างนะ แล้วถ้าปลั๊กพ่วง ถูกเรียกว่าปลั๊กสามตา แล้วสิ่งที่อยู่ในภาพแรกสุดนั้น ที่เคยคนในวันวานเรียกกันว่าปลั๊กสามตา จะใช้ชื่อว่าอะไรดี? เพราะถูกแย่งชื่อไปแล้ว
ส่วนคำว่าปลั๊กพ่วง เมื่อใช้การเดาล้วนๆ คิดว่าน่าจะมาจากคำว่า ปลั๊กพ่วงสายไฟ ซะมากกว่า หมายถึง มาคู่กันๆ กันทั้งปลั๊กและสายไฟ (คล้ายๆ กับ ขายเหล้าพ่วงโซดา แบบนั้น) เพราะเมื่อแปลกลับไปเป็นภาษาอังกฤษ ก็จะได้คำตรงตัว Extension Cord เมื่อนำมาเรียกกันแบบง่ายๆ สั้นๆ จึงเป็น ปลั๊กพ่วง ไปในที่สุด แต่เป็นคำตอบที่ยืนยันไม่ได้ เพราะเกิดจากเดาล้วนๆ แต่ถ้าใครรู้คำตอบ หรือมีที่มาเพิ่มเติมก็บอกเล่ากันได้นะครับ
สรุปสุดท้าย ไม่ว่าจะเรียกอย่างไร ก็ไม่เป็นปัญหา ถ้าเข้าใจกันได้ เพราะภาษาดิ้นได้ เปลี่ยนแปลงได้ และถ้าพบว่าใครเรียกชื่อ ปลั๊กสามตา ปลั๊กพ่วง แตกต่างจากเรา ก็อย่างได้งงเลยครับ และอย่าหาว่าเค้าเรียกชื่อกันผิด ต้องเรียกแบบนั้นแบบนี้ก็แล้วกัน จะเรียกอย่างไรก็เรียกไปเถอะถ้าเข้าใจกันได้ ที่เขียนมาให้อ่านเป็นบทความ เพื่อต้องการชี้แจงทำความเข้าใจกันเท่านั้นเอง ว่าในวันวาน เค้าเรียกอุปกรณ์ชิ้นไหน ว่าอย่างไรกันบ้างเท่านั้นเองครับ
